CFOpro — CFO as a Service
Umów rozmowę
Baza wiedzy
Zespół finansowy

Jak współpracować z biurem rachunkowym, żeby dostawać więcej niż deklaracje

Jak współpracować z biurem rachunkowym, żeby zamiast samych deklaracji dostawać liczby do decyzji: obieg dokumentów, raporty, o które prosić, i sposób rozmowy.

Joanna Członkowska7 min czytania
Skrzynka z dokumentami połączona brassowymi rurami z czytelnym panelem wskaźników, pokazująca przepływ od papierów do informacji

Większość właścicieli firm rozmawia ze swoim biurem rachunkowym tylko dwa razy w roku: gdy trzeba dostarczyć dokumenty i gdy przychodzi informacja, ile wynosi podatek. Reszta dzieje się w tle — faktury wędrują do segregatora albo na maila, a w odpowiedzi wraca komplet deklaracji złożonych w terminie. To działa, dopóki pytasz tylko o jedno: czy jest zgodnie z przepisami. Problem zaczyna się, gdy chcesz wiedzieć, czy zarabiasz, na którym kliencie i czy stać Cię na kolejne zatrudnienie — bo na te pytania sama deklaracja nie odpowiada. Ten artykuł pokazuje, jak współpracować z biurem rachunkowym, żeby z tego samego strumienia dokumentów zacząć dostawać liczby, na których można oprzeć decyzję.

Za co odpowiada biuro rachunkowe, a czego nie dostaniesz domyślnie

Najpierw rozdzielmy dwie rzeczy, które łatwo pomylić. Usługowe prowadzenie ksiąg rachunkowych — to, co robi biuro — jest w ustawie o rachunkowości zdefiniowane dość wąsko: prowadzenie ewidencji na podstawie dowodów księgowych, wycena aktywów i pasywów, ustalanie wyniku finansowego oraz sporządzanie i wysyłanie tego, czego wymaga prawo. W praktyce oznacza to księgi, rejestry, JPK_V7, deklaracje, zaliczki na podatek, ZUS i roczne sprawozdanie. To jest compliance — pilnowanie, żeby firma była rozliczona poprawnie i na czas.

Czego w tym pakiecie nie ma? Informacji zarządczej. Raportu, który pokazuje marżę na poszczególnych projektach. Zestawienia, kto i ile jest Ci winien z podziałem na terminy. Komentarza „koszty usług obcych wzrosły o jedną piątą, warto na to spojrzeć”. Biuro tego nie dostarcza nie dlatego, że nie potrafi — tylko dlatego, że nikt o to nie poprosił i nie ma tego w umowie.

Biuro rachunkowe rozlicza Twoją przeszłość zgodnie z przepisami. Czy z tych samych danych powstanie obraz, który pomoże Ci podjąć decyzję — zależy od tego, o co i jak poprosisz.

To rozróżnienie jest punktem wyjścia. Bierne biuro nie jest złym biurem — najczęściej jest po prostu biurem, z którym ustaliłeś wyłącznie zakres obowiązkowy. Dobra wiadomość: większość tego, czego brakuje, da się dołożyć bez zmiany dostawcy. Wystarczy zmienić sposób współpracy.

Zacznij od umowy i zakresu, nie od pretensji

Zanim zaczniesz oczekiwać raportów, sprawdź, co realnie kupiłeś. W wielu umowach widnieje hasło „kompleksowa obsługa księgowa” — które brzmi szeroko, a w praktyce nie zobowiązuje biura do niczego poza ewidencją i deklaracjami. Im bardziej ogólny zapis, tym mniej masz prawo wymagać.

Dlatego rozmowę o lepszej współpracy zaczyna się od precyzyjnego zakresu. Wypisz konkretnie, czego potrzebujesz ponad obowiązek prawny:

  • comiesięczny zestaw raportów w ustalonym formacie i terminie,
  • wstępny wynik miesiąca dostępny wcześniej niż przy zamknięciu roku,
  • zestawienie należności i zobowiązań z terminami płatności,
  • sygnalizowanie nietypowych pozycji — kosztów, które odstają od normy.

Część biur potraktuje to jako rozszerzenie usługi i wyceni osobno — to uczciwe, bo raportowanie zarządcze to realna praca, nie produkt uboczny księgowania. Ważne, żeby zakres był nazwany wprost w aneksie albo nowej umowie. Ogólnik nie da się wyegzekwować; konkret tak.

Ustaw obieg dokumentów, który nie blokuje danych

Jakość tego, co dostajesz z biura, nigdy nie przewyższy jakości tego, co mu dajesz. Spóźnione, niekompletne albo nieopisane dokumenty oznaczają, że nawet najlepsze biuro ma niepełny obraz — a Ty dostajesz raport oparty na dziurach. Dlatego sprawny obieg dokumentów to fundament każdej rozmowy o lepszych liczbach.

Trzy zasady, które rozwiązują większość problemów:

  1. Jeden, stały termin przekazywania dokumentów. Nie „kiedy zbiorę”, tylko np. do trzeciego dnia roboczego miesiąca. Biuro pracuje w rytmie terminów podatkowych — JPK_V7 i rozliczenie VAT trzeba złożyć do 25. dnia następnego miesiąca — więc im wcześniej i regularniej dostarczasz komplet, tym wcześniej możesz dostać wstępny wynik.
  2. Elektronicznie i w jednym kanale. Skany lub eksport z systemu fakturowego, najlepiej przez portal biura lub wspólny program, zamiast zdjęć na mailu i papieru w reklamówce. To skraca czas księgowania i zmniejsza liczbę pytań „co to za wydatek”.
  3. Opis tam, gdzie dokument sam nie mówi. Przy nietypowej fakturze dopisz, czego dotyczy i do jakiego projektu albo klienta ją przypisać. Te opisy są tym, co później pozwala biuru pokazać marżę w przekroju, który Cię interesuje.

Umów się też z góry, że o każdej istotnej zmianie w firmie — nowej usłudze, nietypowej transakcji, zmianie formy współpracy z kimś — informujesz księgową, zanim to się zaksięguje. Biuro nie widzi Twojej działalności od środka; widzi tylko dokumenty, które do niego trafią.

O jakie raporty prosić, żeby były użyteczne

Tu popełnia się najczęstszy błąd: prośba „przyślijcie mi jakieś raporty”. Biuro przyśle wtedy wydruk z programu księgowego, którego nie da się czytać bez przygotowania. Lepiej poprosić o kilka konkretnych zestawień i powiedzieć, do jakiej decyzji mają służyć.

Minimalny, sensowny zestaw comiesięczny dla właściciela:

  • Rachunek zysków i strat narastająco i za sam miesiąc — czy firma zarabia i czy marża się trzyma. To podstawa; jak go czytać krok po kroku, opisuję w tekście o analizie sprawozdań finansowych dla zarządzających.
  • Zestawienie należności według terminów (struktura wiekowa). Pokazuje, kto zalega i jak długo — czyli ile Twojej gotówki finansuje cudzy biznes.
  • Zestawienie zobowiązań z terminami. Co i komu płacisz w najbliższych tygodniach.
  • Koszty w stałych kategoriach, miesiąc do miesiąca. Żeby wyłapać pozycję, która rośnie szybciej niż przychody.

To są dane, które biuro ma — wymagają jedynie ułożenia w czytelną formę. Czego biuro zwykle nie zrobi za Ciebie, to prognoza gotówki na najbliższe tygodnie: spojrzenie w przód, a nie w tył. Raport z biura mówi, co się wydarzyło; prognozę przepływów budujesz na jego podstawie, łącząc realne terminy płatności klientów z planowanymi wypływami. Jak to poskładać, pokazuję w przewodniku o efektywnym zarządzaniu przepływami pieniężnymi. Księgowość rejestruje, zarządzanie finansami patrzy do przodu — i to drugie zostaje po Twojej stronie.

Jak rozmawiać o liczbach, żeby coś z nich wynikało

Najlepszy raport jest bezużyteczny, jeśli ląduje w skrzynce i nikt go nie omawia. Dlatego druga połowa dobrej współpracy to rozmowa — krótka, regularna i o właściwych rzeczach.

Umów stały, kilkunastominutowy kontakt raz w miesiącu, po zamknięciu poprzedniego okresu. Nie po to, żeby przejść przez każdą pozycję, lecz żeby zadać kilka pytań, które zamieniają liczby we wnioski:

  • Co w tym miesiącu odstaje od poprzednich i dlaczego?
  • Które pozycje kosztów rosną i czy to trend, czy jednorazowe zdarzenie?
  • Czy widać należności, które robią się ryzykowne?
  • Czy zbliża się coś, na co powinienem przygotować gotówkę — większy podatek, składki, koniec roku?

Jeśli pytasz konkretnie, biuro odpowiada konkretnie. Pamiętaj jednak o granicy roli: biuro rachunkowe odpowiada za poprawność rozliczeń, a nie za doradztwo, czy podnieść ceny albo przyjąć kontrakt. To są decyzje zarządcze — i albo bierzesz je na siebie, mając dobre dane, albo potrzebujesz kogoś po Twojej stronie, kto te dane zinterpretuje pod kątem decyzji. Ten regularny rytm przeglądu to ten sam mechanizm, który opisuję szerzej w przewodniku po kontroli finansowej dla CEO.

Czego biuro nie zastąpi — i kiedy to zauważysz

Uporządkowana współpraca z biurem rachunkowym potrafi przesunąć firmę bardzo daleko: z miejsca, w którym znasz tylko saldo na koncie, do miejsca, w którym co miesiąc widzisz wynik, należności i koszty. To często wystarcza na lata. Sam ten przeskok — od pilnowania konta do realnego zarządzania liczbami — opisuję w tekście od salda na koncie do zarządzania finansami firmy.

Jest jednak granica, której biuro z definicji nie przekroczy, bo to nie jego rola. Biuro nie zbuduje Ci modelu finansowego pod rundę inwestycyjną, nie poprowadzi prognozy wariantowej przed dużą decyzją, nie usiądzie z Tobą do negocjacji z bankiem i nie powie, którą część oferty przestać sprzedawać, bo zjada marżę. To jest praca dyrektora finansowego — patrzenie w przód i przekładanie liczb na decyzje — odrębna od księgowości, która rzetelnie rejestruje przeszłość. Rozpoznasz ten moment po tym, że zaczynasz zadawać biuru pytania, na które ono uczciwie odpowiada „to już nie nasz zakres”.

Od porządku do decyzji

Lepsza współpraca z biurem rachunkowym nie wymaga zmiany dostawcy ani drogiego systemu. Wymaga trzech rzeczy: nazwanego wprost zakresu, sprawnego obiegu dokumentów i regularnej rozmowy o kilku właściwych liczbach. Zrób to, a z tego samego strumienia faktur zaczniesz dostawać nie komplet deklaracji, lecz obraz, który pozwala podejmować decyzje spokojnie i na czas.

Jeśli masz już uporządkowane księgi, ale brakuje Ci kogoś, kto te liczby przełoży na decyzje — prognozę, model, rozmowę z bankiem czy spojrzenie na rentowność klientów — to dokładnie ta rola, którą pełnimy w modelu CFO as a Service: pracujemy obok Twojego biura rachunkowego, nie zamiast niego. Jeśli chcesz sprawdzić, co dałoby się wyciągnąć z danych, które już masz, porozmawiajmy — bez zobowiązań, od konkretu.

Chcesz przełożyć to na swoją firmę?

Umów bezpłatną, niezobowiązującą rozmowę. Spojrzymy na Twoje liczby i ustalimy konkretny pierwszy krok.

Umów rozmowę